Uniwersytecka Szkoła Pielęgniarek i Opiekunek Zdrowia (Higienistek) w Krakowie

Uniwersytecka Szkoła Pielęgniarek i Opiekunek Zdrowia (Higienistek) w Krakowie rozpoczęła swoją działalność 10 grudnia 1925. Organizatorkami szkoły były twórczynie i absolwentki Szkoły Zawodowych Pielęgniarek Stowarzyszenia PP. Ekonomek św. Wincentego a' Paulo.

„Stara szkoła krakowska” powstała w 1911 z inicjatywy: Marii Epstein, Anny Rydlówny, Joanny Stryjeńskiej, Marii Wiszniewskiej, Marii Buszyńskiej oraz dzięki wsparciu Stowarzyszenia PP. Ekonomek. Inicjatywa ta była wynikiem nowoczesnego spojrzenia na opiekę nad ludźmi chorymi i zapotrzebowania na wykształcone, przygotowane zawodowo pielęgniarki. Cieszyła się akceptacją środowiska lekarskiego i poparciem profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Szkoła funkcjonowała w latach 1911-1921 z przerwą w czasie pierwszej wojny światowej. Ukończyło ją czterdzieści jeden uczennic, których praca była bardzo wysoko oceniana przez społeczeństwo i stała się wzorem do naśladowania dla następnych pokoleń pielęgniarek. Szkoła Zawodowych Pielęgniarek Stowarzyszenia PP. Ekonomek św. Wincentego a' Paulo przyczyniła się do powstania i rozwoju pielęgniarstwa świeckiego w Polsce.

W latach powojennych szkoła zmagała się z wieloma trudnościami i nie była w stanie sprostać zapotrzebowaniu na profesjonalną opiekę zniszczonemu wojną i licznymi epidemiami społeczeństwu. M. Epstein z ogromnym poparciem wielu profesorów Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego, zwróciła się do Amerykańskiego Czerwonego Krzyża z prośbą o pomoc w zorganizowaniu nowoczesnej szkoły pielęgniarstwa w Krakowie. Spotkała się jednak z odmową. Nie zrażając się niepowodzeniem zwróciła się o pomoc do Fundacji Rockefellera. Ta nadeszła szybko. Przedstawiciele Fundacji: Elizabeth F. Crowell i E. R. Emerce przyjechali do Polski i zadeklarowali swój udział w organizacji Szkoły pod warunkiem, że państwo uzna potrzebę jej istnienia i przyjdzie z pomocą zarówno w pierwszym stadium prac, jak i w dalszym prowadzeniu, oraz że zostanie ona zorganizowana przy udziale Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Silną grupą wsparcia dla inicjatywy utworzenia szkoły pielęgniarstwa okazał się zespół lekarzy UJ, którzy współpracowali z pielęgniarkami ze "starej szkoły”, oceniając tę pracę bardzo wysoko. Byli to m.in. prof. A. Rosner, prof. M. Rutkowski, prof. K. Kostanecki, prof. E. Godlewski, doc. J. Kostrzewski.  Dołożyli wielu starań aby szkoła pielęgniarstwa powstała jako odrębnego studium z własnym statutem w ramach Wydziału Lekarskiego.

Fundacja Rockefellera ofiarowała sumę ok. 100 000 dolarów na koszty związane z budową i adaptacją budynku szkolnego, wewnętrzne wyposażenie, częściowy koszt utrzymania szkoły przez najbliższe lata, a także na stypendia dla niezamożnych uczennic. Rząd polski zobowiązał się podarować budynek na szkołę, partycypować w kosztach utrzymania placówki, a także wygospodarować budżet na uposażenie dla kadry dydaktycznej i zapewnić warunki dalszego rozwoju szkoły. W gestii UJ leżało zapewnienie miejsca zajęć praktycznych dla uczennic oraz objęcie szkoły kuratelą.

W 1924 r. po podpisaniu umowy powołany został Komitet Budowy Szkoły, któremu przewodniczył prof. Aleksander Rosner.

Prowadzenie szkoły powierzono absolwentkom Szkoły Zawodowych Pielęgniarek Pań Ekonomek w Krakowie. Uniwersytecka Szkoła Pielęgniarek była pierwszą polską szkołą pielęgniarstwa prowadzoną od samego początku wyłącznie przez polskie pielęgniarki. Na czele zespołu nauczycielskiego stanęła Maria Epstein, obejmując stanowisko dyrektorki, inne kierownicze stanowiska powierzono: Annie Rydlównej, Marii Wiszniewskiej, Elżbiecie Borkowskiej i Teresie Kulczyńskiej. Na stanowiska instruktorek wytypowano absolwentki Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa: Hannę Chrzanowską, Jadwigę Jasińską, Marię Ptaszyńską, Zofię Tuszowską i absolwentkę Poznańskiej Szkoły Pielęgniarstwa - Małgorzatę Wilkońską. Fundacja Rockefellera ufundowała kadrze pielęgniarskiej stypendia zagraniczne. Każda z pań szkoliła się w takim dziale jaki miała prowadzić w szkole. M.in. Maria Epstein - systemy prowadzenia szkół - pól roczne stypendium w Francji, Austrii, Anglii i Belgii; T. Kulczyńska - roczny podyplomowy kurs specjalistyczny w pielęgniarstwie społecznym - Kanada; Anna Rydlówna - prowadzenie zasad i techniki pielęgniarstwa - Anglia i Ameryka.

Nabór kandydatek do szkoły podlegał szczególnym kryteriom, podobnie jak w innych pierwszych polskich szkołach pielęgniarstwa, a więc: nienaganna postawa, minimum 6 klas gimnazjum przedwstępnego wykształcenia, dobry stan zdrowia i względnie dobry status ekonomiczny.

Szkoła była prowadzona systemem wspólnym. Po pierwszym, 16-tygodniiowym okresie nauki teoretycznej, ćwiczeń, zajęć w sali demonstracyjnej, oraz 2 godzin praktyki szpitalnej, następował okres łącznego szkolenia praktycznego i teoretycznego. W ciągu pierwszego roku po ukończeniu kursu przygotowawczego następowały cykle przedmiotów klinicznych oraz praktyka w klinikach i oddziałach Szpitala św. Łazarza.

Metody wychowawcze opierały się przede wszystkim na oddziaływaniu przez przykład osobisty instruktorek. Były one wzorem do naśladowania, a prezentowane przez nie postawy stanowiły żywe świadectwo wyznawanych wartości i zasad, były punktem odniesienia.

Praca i zachowanie uczennic, poddawane były co miesięcznej ocenie. Oceny były jawne. Uczennica miała prawo wyjaśniać czy tez zakwestionować opinię z która się nie zgadzała. Uniwersytecka Szkoła Pielęgniarek jako pierwsza wprowadziła samorząd uczniowski.

Egzamin dyplomowy odbywał się w szkole przed komisją państwową, zatwierdzoną przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, a następnie przez Ministerstwo Opieki Społecznej, Departament Służby Zdrowia. Absolwentki otrzymywały do 1936 r. dyplom ukończenia szkoły wydany przez Uniwersytet Jagielloński i zaświadczenie o zdaniu egzaminu państwowego, wydane przez Departament Służby Zdrowia Ministerstwa.

Wysoki poziom nauczania, rzetelna, pełna poświęcenia praca oraz nienaganna postawa absolwentek szkoły wpłynęły na zdobycie uznania, szacunku oraz wysokiej pozycji wśród społeczeństwa i we władzach Uniwersytetu Jagiellońskiego.

 

Uniwersytecka Szkoła Pielęgniarek i Opiekunek Zdrowia (Higienistek) ma swoją nieco zabawną historię.

"W okresie organizacji szkoły, gdy był opracowywany projekt statutu, zaproponowano, aby szkoła nosiła nazwę "Uniwersytecka Szkoła Pielęgniarek i Higienistek". Nazwę szkoły zakwestionował ówczesny profesor higieny na UJ, argumentując, że nie mogą "jakieś tam panienki" nazywać się higienistkami, skoro on jest higienistą. Zastrzeżenie niezrozumiałe, ponieważ od lat pracowały w szkołach higienistki szkolne, które miały jedynie kilkumiesięczne przeszkolenie. Protest został uwzględniony, ustalono nazwę „Uniwersytecka Szkoła Pielęgniarek i Opiekunek Zdrowia”, a w projekcie statutu dodano w nawiasie (higienistek). Dopiero projekt nowego statutu, z 26 lipca 1935, opracowanego tuż po ukazaniu się Ustawy o Pielęgniarstwie, zmienił nazwę szkoły „Uniwersytecka Szkoła Pielęgniarek i Higienistek”. Na frontonie szkoły natomiast, aż do zajęcia gmachu przez Niemców w 1940 figurowała, co gorsza, nazwa „Uniwersytecka Szkoła Pielęgniarstwa i Opiekunek Zdrowia Publicznego”. Medycy siadali na ławce naprzeciwko szkoły i wyśpiewywali przechodzącym uczennicom: "opiekunki zdrowia publicznego, módlcie się za nami".

Opracowała Jadwiga Gnich na podst. treści i fragmentów:
Jadwiga Kaniewska-Iżycka Rozwój pielęgniarstwa w Polsce do roku 1950.cz.II. CMDNŚSzM Warszawa 1989.




Historia Szkoły Pielęgniarek Zawodowych – autor Teresa Kulczyńska IV-V 1974r. (7 stron) A. Rydlówna, A. Borkowska, M. Epstein
1 2 3

 

Szkoła Pielęgniarek Zawodowych – autor Teresa Kulczyńska IV-V 1974r.

4
M. Epstein w stroju Ekonomek

 

Szkoła Pielęgniarek Zawodowych – autor Teresa Kulczyńska IV-V 1974r.
5 6 7

 

Powiadomienie o przyjęciu do szkoły – 22 czerwca 1926r.


Uniwersytecka Szkoła pielęgniarek i Higjenistek w Krakowie 1927r.

 

 

Protokół z posiedzenia Rady Nadzorczej Szkoły dla Zawod. Piel., 6 października 1916r.

 


Absolwentki I i II Kursu

 

 

 


Absolwentki II Kursu 1928r.
Od lewej siedzą: H. Chrzanowska, A. Rydlówna, M. Epstein, piąta: T. Kulczyńska; w drugim rzędzie czwarta E. Borkowska, siódma: Halina Czajkowska (Antoniewicz)

Ośrodek zdrowia przy KSPiH, przy ul. Radziwiłłowskiej 1 w Krakowie;

 


 


Absolwentki XVI Kursu

 

 


Ośrodek zdrowia przy KSPiH, przy ul. Radziwiłłowskiej 1 w Krakowie; Od lewej:  Elżbieta Borkowska, Hanna Chrzanowska, Teresa Kulczyńska, dr Zamorski Górne zdjęcie - druga od lewej A. Rydlówna;
Dolne zdjęcie - H. Legutko, H. Chrzanowska, A. Rydlówna, M. Epstein


 

Wzór Dyplomu Zawodowej Pielęgniarki i Opiekunki Zdrowia Dyplom
Heleny Czajkowskiej
28.10.1928r.
Dyplom ukończenia szkoły przez Arciszewską Antoninę z 26 marca 1949r. Kurs 16-ty październik 1936r.


Wykaz Kursów 1925 – 1939r.

 

Dzieje wojenne Uniwersyteckiej Szkoły Pielęgniarek 1939-1945r.



Sprawozdanie USP za czas od 1 sierpnia 1945r. do 31 lipca 1946r.

 

Do Rektoratu U.J. – bilans szkód wojennych w inwentarzu szkolnym z 16 lipca 1945r. Sprawozdanie USP za czas od 15 marca do 31 lipca 1945r. Sprawozdanie USP za czas od 15 marca do 31 lipca 1945r. Sprawozdanie USP za czas od 15 marca do 31 lipca 1945r.

 

Sprawozdanie USP za czas od 1 sierpnia 1945r. do 31 lipca 1946r.

 

Sprawozdanie USP za czas od 1 sierpnia 1956r. do 31 maja 1947r.

 

Curia Metropolitana Cracoviensis – pismo w sprawie zamknięcia kaplicy Uniwersyteckiej Szkoły Pielęgniarsko – Położniczej od Kard. Sapiehy – Kraków 30 listopada 1949r.

Schemat ocen 1949r.

 

 

 

 

Historia Szkoły Pielęgniarek Zawodowych Stowarzyszenia P.P. Ekonomek św. Wincentego a Paulo 2 luty 1960r.

 

Nadanie Szkole patronatu Anny Rydlównej 16. X. 1982r.

 

1/6
2/6
3/6
4/6
5/6
6/6
Krakowska Szkoła Pielęgniarek im. Anny Rydlówny

 

1/4
2/4
3/4
4/4
Medyczne Studium Zawodowe Nr 1 Wydział Pielęgniarstwa im Anny Rydlówny

 

1/6
2/6
3/6
4/6